Kış Rötarları: Sis, Kar ve Buzlanma Uçuşları Nasıl Etkiler?

Kış gelince ekranlardaki "gecikmeli" yazıları çoğalır. Peki sis, kar ve buzlanma bir uçuşu tam olarak nasıl etkiler ve uçağınızın durumunu canlı haritadan nasıl anlarsınız?

Sis: görüş azalınca iniş kuralları sıkılaşır

Sis, kışın en sık rötar sebeplerinden biridir. Pist görüşü düştüğünde pilotlar görerek değil, cihazlara dayanarak iner; bunun için havalimanında uygun bir alet iniş sistemi, uçakta da buna yetkili bir mürettebat ve donanım gerekir. Görüş belli bir sınırın altına inerse iniş geçici olarak durdurulabilir. Bu durumda gelen uçaklar sırayla bekler, bazıları ise başka bir havalimanına yönlenir. Havalimanlarının hangi hava koşullarına kadar iniş yapabildiği tesisten tesise değişir; örneğin Erzurum Havalimanı sayfamızda alet iniş kategorisi bilgisini bulabilirsiniz.

Kar ve pist temizliği

Yoğun kar yağışında pist ve taksi yollarının temizlenmesi gerekir. Temizlik sürerken kalkış ve inişler aralıklı yapılır ya da kısa süreliğine durur. Bu yüzden kar yağışı başlayınca bir havalimanındaki tüm uçuşlar aynı anda değil, dalga dalga etkilenir: sabah erken saatteki bir gecikme, aynı uçağın gün boyunca yaptığı sonraki seferlere de yansıyabilir. Kayak sezonunda sık kullanılan meydanlar için kayak sezonu uçuş takibi yazımıza göz atın.

Buzlanma ve buz çözme işlemi

Kanat ve kuyruk yüzeylerinde buz ya da kar birikmesi uçağın kaldırma gücünü bozabileceği için kalkıştan önce uçak yüzeylerinin temizlenmesi gerekir. Buz çözme (de-icing) işlemi sıra bekler ve süre alır; yoğun saatlerde uçaklar bu istasyon için kuyruk oluşturabilir. Sonuç olarak uçak kapıdan ayrılmış olsa bile pist başına gelmesi gecikebilir. Bu aşama canlı haritada çoğu zaman görünmez, çünkü uçak hâlâ yerde ve hareketsizdir.

Haritada kış rötarının izleri

Hava kötüleşince canlı haritada üç tipik görüntü ortaya çıkar. Birincisi, bir havalimanının çevresinde daire çizen uçaklardır: bunlar sırasını bekleyen bekleme paternleridir; nedenlerini uçaklar neden rota değiştirir yazımızda anlattık. İkincisi, varış noktasına yaklaşırken yön değiştirip başka bir şehre giden uçaklardır; bu bir yönlenmedir. Üçüncüsü ise kalkış saatinde haritada hiç görünmeyen uçaktır: uçuş henüz yerdedir. Bu üç işaret, ekrandaki "gecikmeli" yazısının arkasında ne olduğunu çoğu zaman anlamanıza yeter.

Uçağınızı canlı nasıl kontrol edersiniz?

Önce canlı radara uçuş kodunuzu yazın. Uçak haritadaysa havalanmıştır; irtifasına ve hızına bakarak yolda olduğunu görürsünüz. Haritada yoksa kalkış havalimanının sayfasını açıp o meydandan havalanan uçakların akıp akmadığına bakın, örneğin Ankara Esenboğa ya da İstanbul Havalimanı. Adım adım yöntem için rötar sorgulama rehberimiz hazır.

Resmî bilgi ve yolcu hakları

Canlı harita uçağın nerede olduğunu gösterir; neden geciktiğini ya da iptal edilip edilmediğini göstermez. Resmî durum bilgisini her zaman havayolunun uygulaması, SMS'i veya çağrı merkezi üzerinden teyit edin. Bekleme uzarsa hangi hakların doğabileceği hava koşullarının niteliğine göre değişir; olağanüstü hava olayları çoğu zaman tazminat kapsamı dışında tutulur ama bakım ve bilgilendirme gibi yükümlülükler ayrıca işleyebilir. Ayrıntılar için havayolunun yolcu hakları sayfasına bakın.

Karşılamaya gidecekseniz

Kışın en güvenli yöntem, evden çıkmadan önce uçağı haritada görmektir. Karşılama Ekranı uçağın kalan süresini büyük puntolarla gösterir; uçak havada değilse havalimanına gitmek için acele etmenize gerek kalmaz. Uçuş takibini telefondan yapmak için Uçuşum Nerede? yazısındaki ipuçlarına da bakabilirsiniz.