Uçak Kaç Km Hızla Gider? Kalkış, Seyir ve İniş Hızları

Kısa cevap: bir yolcu jeti seyirde ses hızının yaklaşık %80-85'iyle, yani saatte kabaca 850–900 km hızla uçar, yaklaşık 10–12 km yükseklikte seyreder ve iniş yaparken hızı 250–280 km/sa düzeyine düşer. Ama canlı haritada aynı tip uçağı bazen saatte 1.000 km'nin üzerinde, bazen çok daha yavaş görürsünüz. Nedenini üretici verileriyle anlatıyoruz.

Yolcu uçağı seyirde kaç km hızla gider?

Jet yolcu uçaklarının hızı genellikle Mach sayısıyla, yani ses hızına oranla ifade edilir. NASA'nın tanımıyla Mach sayısı, cismin hızının ses hızına bölümüdür. Ses hızı havanın sıcaklığına bağlıdır: deniz seviyesinde yaklaşık 1.225 km/sa iken, uçakların seyrettiği yaklaşık 11 km'nin üzerindeki soğuk havada (yaklaşık −56,5 °C) saatte yaklaşık 1.062 km'ye düşer. Bu yüzden Mach 0,85, seyir irtifasında saatte yaklaşık 900 km demektir.

km/sa değerleri, seyir irtifasındaki ses hızı (≈1.062 km/sa) ile hesaplanmış yaklaşık değerlerdir.

Türkiye iç hatlarında en sık gördüğünüz dar gövdeli A320 ailesi ve Boeing 737'ler için üretici, aşılmaması gereken azami Mach değerini verir; günlük seyirde uçaklar genellikle bu sınırın biraz altında uçar. A320neo için bu sınır saatte yaklaşık 870 km'ye karşılık gelir. Geniş gövdeli uzun menzil uçakları ise seyirde biraz daha hızlıdır.

Haritadaki hız neden farklı? Yer hızı ve jet akımı

Canlı haritada gördüğünüz hız, uçağın havaya göre değil yere göre hızıdır. ADS-B yayınında gönderilen hız vektörü yer hızıdır; EUROCONTROL'ün ADS-B veri standardı da bunu "yer hızı" olarak tanımlar. FAA'nın tanımıyla yer hızı, uçağın gerçek hava hızının rüzgâra göre düzeltilmiş hâlidir: karşıdan esen rüzgârda azalır, arkadan esen rüzgârda artar.

Seyir irtifasında rüzgârın en güçlü hâli jet akımıdır. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'ne (NOAA) göre jet akımları genellikle 9.000 m civarında, batıdan doğuya doğru eser; hızları saatte 442 km'yi aşabilir ve kışın en güçlü hâlini alır. NOAA, batıdan doğuya uçan bir uçağın aynı rotayı ters yönde uçan uçaktan genellikle daha kısa sürede tamamladığını da belirtir. Haritada Avrupa'dan Türkiye'ye gelen bir uçağı saatte 1.000 km'nin üzerinde, Türkiye'den Avrupa'ya giden aynı tip uçağı ise belirgin şekilde daha yavaş görebilmenizin nedeni budur. Uçakların bu rüzgârlardan yararlanmak ya da kaçınmak için rotalarını nasıl değiştirdiğini uçaklar neden rota değiştirir yazımızda anlattık.

Uçak kaç km hızla kalkar?

Kalkış hızı her uçuşta aynı değildir; pilotlar her kalkış için uçağın o günkü ağırlığına, pist uzunluğuna ve hava koşullarına göre hızları yeniden hesaplar. FAA'nın Uçak Uçuş El Kitabı üç kritik hızı tanımlar: V1 kalkıştan vazgeçme kararının son verilebileceği hız, VR burnun kaldırıldığı (koparma) hız, V2 ise motorlardan biri arızalansa bile güvenli tırmanışın sürdürülebileceği hızdır. Üreticiler bu yüzden tek bir "kalkış hızı" yayımlamaz.

Fikir vermesi için iniş tarafındaki resmî değerlere bakılabilir. Boeing'in havalimanı planlama belgesindeki yaklaşma hızları şöyle: 737-800 için 142 knot (≈263 km/sa), 737-8 (MAX) için 141 knot (≈261 km/sa), 777-300ER için 150 knot (≈278 km/sa), 787-9 için 153 knot (≈283 km/sa). Uçak kalkışta yakıt nedeniyle genellikle inişten daha ağırdır ve ağır uçak havalanmak için daha fazla hıza ihtiyaç duyar; bu nedenle kalkış hızları çoğu zaman bu değerler düzeyinde ya da biraz üzerindedir.

Uçak kaç km hızla iner?

FAA'ya göre iniş için referans hız (VREF), uçağın iniş konfigürasyonundaki tutunma kaybı hızının 1,3 katıdır. Yukarıdaki Boeing değerleri bu yaklaşma hızlarına karşılık gelir: dar gövdeli bir jet piste yaklaşık 260 km/sa, büyük geniş gövdeliler yaklaşık 280 km/sa hızla yaklaşır. Canlı haritada inişe yaklaşan bir uçağın hızının dakikalar içinde saatte 800 km'den 300 km'nin altına indiğini görürsünüz; sitemizdeki tahmini varış süresinin son dakikalarda biraz uzayabilmesinin bir nedeni de bu yavaşlamadır.

Uçaklar kaç metre yükseklikte uçar?

Ticari jetler genellikle 10.000–12.500 m arasında seyreder. Avrupa'da 29.000 ile 41.000 feet (yaklaşık 8.800–12.500 m) arasındaki katmanda uçaklar arasında 1.000 feet dikey ayrım uygulanır. Uçakların çıkabileceği azami irtifa ise tip sertifikalarında yazar:

Neden bu kadar yüksek? FAA'ya göre jet motorlarının verimi yüksek irtifadaki soğuk havada artar; yüksekte uçan uçak hem daha az yakıt harcar hem de daha hızlı gider. NASA'nın açıkladığı gibi hava yoğunluğu yükseldikçe azalır; ince havada sürtünme düşer.

Concorde ne kadar hızlıydı?

British Airways'e göre Concorde 60.000 feet'e (≈18.300 m) kadar irtifada saatte yaklaşık 2.160 km hızla, yani ses hızının iki katıyla seyrediyordu. Kalkış hızı 220 knot (≈407 km/sa), iniş hızı ise saatte yaklaşık 300 km'ydi. 7 Şubat 1996'da New York–Londra arasını 2 saat 52 dakika 59 saniyede uçtu. NASA'nın da belirttiği gibi bugünkü yolcu uçakları Mach 1'e yakın seyretmez; Concorde 2003'te emekliye ayrıldığından beri ses hızını aşan bir yolcu uçağı tarifeli sefer yapmıyor.

Canlı haritada hız ve irtifa nasıl okunur?

ucustakip.com'da bir uçağa dokunduğunuzda ya da havalimanı sayfalarındaki canlı listede gördüğünüz hız, ADS-B yayınındaki yer hızının km/sa cinsine çevrilmiş hâlidir (1 knot = 1,852 km/sa); irtifa ise barometrik irtifanın metreye çevrilmiş hâlidir (1 feet = 0,3048 m). Gelen uçaklardaki "~dk" değeri, havalimanına kalan mesafenin o anki yer hızına bölünmesiyle hesaplanır; uçak alçalıp yavaşladıkça bu süre biraz uzayabilir. Verinin nasıl toplandığını uçak takip nasıl çalışır yazımızda, Türkiye'nin en kalabalık meydanlarını en yoğun havalimanları yazımızda bulabilirsiniz. Şu an havadaki uçakların hızlarını görmek için canlı radarı açın.

Kaynaklar: Airbus · Boeing · EASA · FAA · NOAA
Son kontrol: 20 Ekim 2026